Γνωρίζοντας τη Γραφή

από τον Ρ.Τ. Σπρόουλ (R.C. Sproul)

Ακούμε συχνά ότι η Βίβλος δεν είναι αξιόπιστη, επειδή οι άνθρωποι μπορούν να την κάνουν να πει ό,τι οι ίδιοι θέλουν να πει.  Αυτή η κατηγορία θα ίσχυε εάν η Βίβλος δεν ήταν ο αντικειμενικός Λόγος του Θεού· αν ήταν απλά σαν ένα κομμάτι πλαστελίνης, που μπορεί να σχηματιστεί, να στριφτεί και να διεστραβλωθεί έτσι ώστε να διδάσκει τα διδάγματα του καθενός.  Η κατηγορία θα ήταν αληθινή, εάν δεν είναι προσβολή προς τον Θεό το Άγιο Πνεύμα, το να εισάγεις μέσα στην Ιερή Γραφή κάτι που δεν είναι εκεί.  Ωστόσο, η ιδέα ότι η Βίβλος μπορεί να διδάξει ό,τι θέλουμε εμείς, δεν ισχύει αν πλησιάζουμε τις Γραφές ταπεινά, προσπαθώντας να ακούσουμε τι λέει η ίδια η Βίβλος.

Μερικές φορές η Συστηματική Θεολογία απορρίπτεται επειδή θεωρείται ως μία αδικαιολόγητη επιβολή ενός φιλοσοφικού συστήματος επάνω στις Γραφές.  Θεωρείται προκατειλημένο σύστημα, μια Προκρούστειος Κλίνη στην οποία η Γραφή πρέπει να χωρέσει με το ζόρι, κόβοντας μέλη και άκρα  για να την κάνουν να ταιριάξει.  Ωστόσο, η κατάλληλη προσέγγιση στην Συστηματική Θεολογία αναγνωρίζει ότι η ίδια η Βίβλος περιέχει ένα σύστημα αλήθειας, και η δουλειά του θεολόγου είναι όχι να επιβάλει κάποιο σύστημα επάνω στη Βίβλο, αλλά να χτίσει μια θεολογία κατανοώντας το σύστημα που η ίδια η Βίβλος διδάσκει.

Την εποχή της Μεταρρύθμισης, για να σταματήσουν τις αχαλίνωτες, θεωρητικές και ευφάνταστες ερμηνείες της Γραφής, οι μεταρρυθμιστές έθεσαν το θεμελιώδες αξίωμα που πρέπει να καθοδηγεί κάθε βιβλική ερμηνεία.  Ονομάζεται ‘αναλογία της πίστης’, που βασικά σημαίνει ότι η Αγία Γραφή ερμηνεύει τον εαυτό της. Με άλλα λόγια, πρέπει να ερμηνεύουμε την Γραφή σύμφωνα με τη Γραφή. Δηλαδή, ο υπέρτατος κριτής όσον αφορά την ερμηνεία ενός συγκεκριμένου εδαφίου της Γραφής είναι η συνολική διδασκαλία της Γραφής.

Πίσω από την αρχή της αναλογίας της πίστης βρίσκεται  η εκ των προτέρων σιγουριά ότι η Βίβλος είναι ο θεόπνευστος Λόγος του Θεού.  Εάν είναι ο Λόγος του Θεού, τότε θα πρέπει να έχει συνέπεια και συνοχή.  Οι κυνικοί όμως, λένε, πως η συνέπεια είναι η δεισιδαιμονία των μικρών μυαλών.  Αν αυτό ήταν αλήθεια, θα ‘πρεπε τότε να πούμε ότι το μικρότερο μυαλό όλων είναι ο νους του Θεού.  Αλλά δεν υπάρχει τίποτα εγγενώς μικρό ή αδύναμο στη συνοχή.  Εάν είναι ο Λόγος του Θεού, θα ‘πρεπε δικαίως να αναμένουμε ολόκληρη τη Βίβλο να είναι συνεκτική, κατανοητή και ενιαία.   Συμπεράνουμε πως ο Θεός, λόγω της παντογνωσίας Του, δεν θα ερχόταν ποτέ σε αντίθεση με τον εαυτό Του.  Επομένως, είναι συκοφαντία κατά του Αγίου Πνεύματος, το να επιλέξουμε μια ερμηνεία ενός συγκεκριμένου κειμένου που φέρνει άσκοπα το κείμενο σε σύγκρουση με αυτό που έχει αποκαλύψει αλλού.  Επομένως, η θεμελιώδης αρχή της Μεταρρυθμιστικής ερμηνευτικής είναι η αναλογία της πίστης.

Μια δεύτερη αρχή που καθοδηγει την αντικειμενική ερμηνεία της Γραφής λέγεται ‘sensus literalis’.  Πολλές φορές μού έχουν πει, δύσπιστα, «Δεν πιστεύω να ερμηνεύεις τη Βίβλο κυριολεκτικά, έτσι;»  Ποτέ δεν έχω απαντήσει στην ερώτηση λέγοντας «Ναι», ούτε κι απαντώ ποτέ στην ερώτηση λέγοντας «Όχι».  Απαντώ πάντα στην ερώτηση λέγοντας «Φυσικά. Τι άλλος τρόπος υπάρχει για να ερμηνεύσεις τη Βίβλο;»  Όταν λέμε sensus literalis δεν λέμε πως σε κάθε κείμενο μέσα στις Γραφές πρέπει να δωθεί μια ‘ξύλινη  κυριολεκτική’ ερμηνεία, αλλά ότι πρέπει να ερμηνεύσουμε τη Βίβλο με την έννοια υπό την οποία είναι γραμμένη.  Οι παραβολές ερμηνεύονται ως παραβολές, τα σύμβολα ως σύμβολα, η ποίηση ως ποίηση, τα διδακτικά γραπτά ως διδακτικά γραπτά, η ιστορική αφήγηση ως ιστορική αφήγηση, οι περιστασιακές επιστολές ως περιστασιακές επιστολές.  Η αρχή της κυριολεκτικής ερμηνείας είναι η ίδια αρχή που χρησιμοποιούμε για να ερμηνεύσουμε υπεύθυνα οποιοδήποτε γραπτό κείμενο.

Η αρχή της κυριολεκτικής ερμηνείας μάς δίνει κι έναν άλλον κανόνα, συγκεκριμένα ότι η Βίβλος υπό μιά έννοια θα πρέπει να διαβάζεται σαν οποιοδήποτε άλλο βιβλίο.  Αν και η Βίβλος δεν είναι σαν οποιοδήποτε άλλο βιβλίο αφού φέρει την εξουσία της θείας έμπνευσης, παρ’ όλα αυτά, η έμπνευση του Αγίου Πνεύματος πάνω σ’ ένα γραπτό κείμενο δεν μετατρέπει τα ρήματα σε ουσιαστικά ή τα ουσιαστικά σε ρήματα.  Κανένα ιδιαίτερο, μυστικό, απόκρυφο ή εσωτερικό νόημα δεν ξεχύνεται μέσα στο κείμενο απλά και μόνο επειδή είναι θεόπνευστο.  Ούτε και υπάρχει κάποια μυστικιστική ικανότητα που ονομάζεται «Ελληνικά Αγίου Πνεύματος».  Όχι, η Βίβλος πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με τους συνήθεις κανόνες της γλώσσας.

Στενά συνδεδεμένο με αυτό το θέμα είναι η αρχή ότι τα κείμενα που απλά υπονοούν κάτι, πρέπει να ερμηνεύονται με βάση τα κείμενα που λένε κάτι ρητά, αντί να ερμηνεύονται τα ρητά από τα υπονοούμενα.  Αυτός ο συγκεκριμένος κανόνας ερμηνευτικής παραβιάζεται συνεχώς.  Για παράδειγμα, διαβάζουμε στο Κατά Ιωάννην 3:16 ότι «όποιος πιστεύει σ’ αυτόν δεν θα χαθεί, αλλά θα έχει αιώνια ζωή», και πολλοί από εμάς καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι αφού η Βίβλος διδάσκει πως όποιος πιστεύει θα σωθεί, ότι αυτό επομένως σημαίνει πως ο καθένας μπορεί, χωρίς προηγουμένως να τον αναγεννήσει το Άγιο Πνεύμα, να εξασκήσει πίστη.  Δηλαδή ότι, αφού το κάλεσμα της πίστης δίνεται σε όλους, αυτό σημαίνει ότι όλοι έχουν την φυσική ικανότητα να εκπληρώσουν το κάλεσμα.  Ωστόσο, ο ίδιος συγγραφέας του ευαγγελίου, έχει τον Ιησού να μας εξηγεί τρία κεφάλαια αργότερα ότι κανείς δεν μπορεί να έρθει στον Ιησού εάν δεν του δοθεί από τον Πατέρα (6:65).  Δηλαδή, μας διδάσκεται ρητά και συγκεκριμένα ότι χωρίς την κυρίαρχη χάρη του Θεού δεν έχουμε την ηθική ικανότητα να έρθουμε στον Χριστό.  Ως εκ τούτου, όλα τα κείμενα που φαίνεται να υπονοούν το αντίθετο, πρέπει να τίθονται υπό της ρητής διδασκαλίας, αντί του να αναγκάζουμε τη ρητή διδασκαλία να συμμορφωθεί με τα συμπεράσματα που βγάλαμε εμείς από κάποιο κείμενο.

Τέλος, είναι πάντα σημαντικό να ερμηνεύουμε δυσνόητα εδάφια με βάση εκείνα που είναι σαφή.  Αν και επιβεβαιώνουμε τη βασική διαύγεια των Ιερών Γραφών, την ίδια στιγμή λέμε πως δεν είναι όλα τα κείμενα το ίδιο σαφή.  Πολλές αιρέσεις έχουν αναπτυχθεί όταν οι άνθρωποι ανάγκασαν τη συμμόρφωση στα δυσνόητα εδάφια παρά στα σαφή, διαστρεβλώνοντας ολόκληρο το μήνυμα της Γραφής.  Αν κάτι είναι ασαφές σε ένα μέρος της Γραφής, είναι πιθανόν ότι  κάπου αλλού στην Γραφή θα γίνεται σαφές.  Όταν έχουμε δύο κείμενα στην Γραφή που μπορούμε να ερμηνεύσουμε με διαφορετικούς τρόπους, θέλουμε πάντα να ερμηνεύουμε τη Βίβλο με τέτοιο τρόπο ώστε να μην παραβιάζουμε τη βασική αρχή της ενότητας και ακεραιότητας της Γραφής.

Αυτές είναι απλώς μερικές από τις βασικές, πρακτικές αρχές της βιβλικής ερμηνευτικής που εξέθεσα πριν αρκετά χρόνια στο βιβλίο μου Knowing Scripture (Γνωρίζοντας τη Γραφή).  Αναφέρω το βιβλίο εδώ, επειδή πολλοί άνθρωποι μού έχουν εκφράσει το πόσο χρήσιμο τους ήταν στο να τους καθοδηγήσει σε μια υπεύθυνη εξάσκηση της βιβλικής ερμηνευτικής.  Η εκμάθηση των αρχών της ερμηνευτικής είναι εξαιρετικά χρήσιμη για να έχουμε μια σωστή καθοδήγηση στη προσωπική μας μελέτη.

http://www.ligonier.org/learn/articles/knowing-scripture/

Used by permission

Ιωάννην 3:16
16Επειδή, με τέτοιον τρόπο αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, για να μη χαθεί καθένας ο οποίος πιστεύει σ' αυτόν, αλλά να έχει αιώνια ζωή.