Εσφαλμένη Ιστορία

από τον Καρλ Τρούμαν (Carl Trueman)

Μία από τις πιο σημαντικές αλλά αόρατες απειλές στη χριστιανική σκέψη αυτόν τον καιρό είναι η εσφαλμένη Ιστορία.  Είναι όπως το μονοξείδιο του άνθρακα, που μπορεί να σκοτώσει· απλά δεν καταλαβαίνεις τι συμβαίνει μέχρις ότου είναι πολύ αργά.  Η εσφαλμένη Ιστορία έχει πολλές μορφές.  Οι πιο προφανείς και με τη μεγαλύτερη επιρροή είναι αυτές που προωθούνται από τη λαϊκή κουλτούρα.  Οι ταινίες είναι οι βασικοί υπαίτιοι εδώ.  Η αισθητική του σύγχρονου κινηματογράφου είναι τόσο ισχυρή, με αποτέλεσμα αυτά που διαδραματίζονται στις ταινίες να είναι συναρπαστικά μόνο και μόνο επειδή φαίνονται τόσο ρεαλιστικά.  Ως εκ τούτου, αν υπάρχει μια ταινία στην οποία οι Αμερικανοί σπάνε τον κώδικα Enigma στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τότε ο κόσμος υποθέτει ότι, προφανώς, οι Αμερικανοί έσπασαν τον κώδικα Enigma. (Στην πραγματικά οι Βρετανοί το έκαναν).

Τα βιβλία επίσης επηρεάζουν, ειδικότερα εκείνα που συνδυάζονται με μια εντυπωσιακή ταινία. Πάρτε για παράδειγμα τον Κώδικα Ντα Βίντσι.  Μέσα στο βιβλίο, ο Νταν Μπράουν (Dan Brown) μάς λέει ότι  η Εκκλησία αποφάσισε να επιβεβαιώσει τη θεότητα του Χριστού με πολύ μικρή διαφορά, και ως αποτέλεσμα ισχυρών πολιτικών πιέσεων.  Η αλήθεια είναι πιο πεζή: ενώ υπήρχε όντως ένα πολιτικό στοιχείο στις Τριαδικές συζητήσεις του τετάρτου αιώνα, το αποτέλεσμα τελικά αποφασίστηκε με επιχειρήματα και με μεγάλη πλειοψηφία.

Τα παραμύθια, ή για να χρησιμοποιήσουμε πιο ‘πολιτικά ορθή’ ορολογία, οι αστικοί θρύλοι, παίζουν επίσης ρόλο στη διαμόρφωση της λαϊκής κατανόησης του παρελθόντος.  Το γεγονός ότι ο Ιωάννης Καλβίνος έκαψε τον Μιχαήλ Σερβέτο στη Γενεύη, είναι όντως αλήθεια, αλλά ούτε κατά διάνοια δεν είναι ολόκληρη η αλήθεια.  Αν παρακολουθήσουμε τη ζωή του Σερβέτου, θα δούμε ότι τον καταζητούσαν οι Καθολικοί όσο και οι Προτεστάντες, και ότι ο Καλβίνος προσπάθησε να αλλάξει τον τρόπο εκτέλεσής του σε αποκεφαλισμό, ως μια μικρή πράξη ελέους.  Χωρίς να συγχωρούμε τον Καλβίνο ή να μειώνουμε την ασχήμια του γεγονότος, οι ενέργειες του Καλβίνου δεν ήταν και τόσο ασυνήθιστες για τα δεδομένα της εποχής· κάτι που θα πρέπει να μετριάσει την κρίση μας γι’ αυτόν.

Ο Χριστιανισμός είναι, φυσικά, μια ιστορική θρησκεία.  Ο Παύλος το κάνει αυτό σαφές όταν γράφει για την ανάσταση: αν ο Χριστός δεν αναστήθηκε (σε πραγματικό τόπο και χρόνο), τότε είμαστε ελεεινότεροι από όλους τους ανθρώπους (Α΄ Κορινθίους 15:19).  Η Εκκλησία είναι επίσης ιστορικό φαινόμενο: οι δράσεις της, τα δόγματα και οι ομολογίες της, όλα όσα έχει κάνει ήταν ιστορικά.  Όλοι οι Χριστιανοί, λοιπόν, πρέπει να γνωρίζουν ιστορία.

Έχοντας αυτό υπόψη, πρέπει να είμαστε καλοί ιστορικοί, έτσι ώστε να εντοπίζουμε τα πλαστά και τα λάθη όταν τα βλέπουμε.  Τώρα, δεν υπάρχει μυστικό για να είναι κάποιος καλός ιστορικός.  Απαιτείται μόνο μια σειρά επιδεξιοτήτων που μαθαίνονται όπως κι οτιδήποτε άλλο, όπως το να παίζεις πιάνο ή το να ψήνεις κέικ.

Οπότε, υπάρχουν πολλά πράγματα που πρέπει να έχουν υπόψη οι Χριστιανοί όταν διαβάζουν ιστορικά βιβλία, ιδιαίτερα εκείνα που έχουν να κάνουν με την Ιστορία του χριστιανισμού.

Πρώτον, να θυμάστε ότι η Ιστορία είναι μια αφήγηση του παρελθόντος βασισμένη σε αποδεικτικά στοιχεία.  Ως εκ τούτου, όταν διαβάζετε Ιστορία, πάντα να ρωτάτε: Ποια αποδεικτικά στοιχεία αναφέρονται;  Υπάρχει παράθεση αυτών των στοιχείων;  Τι είδους στοιχεία είναι;  Είναι μαρτυρία κάποιου αυτόπτη μάρτυρα;  Είναι έγγραφο;  Και, τα αποδεικτικά στοιχεία είναι σε θέση να υποστηρίξουν την αφήγηση που δίνεται;  Παραδείγματος χάριν, ένα εισιτήριο τρένου στην τσάντα μιας γυναίκας μπορεί να υποδεικνύει ότι ταξίδεψε από τη Νέα Υόρκη στην Ουάσιγκτον έναν Δεκέμβριο.  Αλλά αν αυτό είναι το μοναδικό αποδεικτικό στοιχείο για το ταξίδι, και ο ιστορικός ισχυρίζεται ότι η γυναίκα πήγε στην Ουάσινγκτον και συναντήθηκε με τον Πρόεδρο, ο αναγνώστης μπορεί δικαιολογημένα να αμφισβητήσει την αφήγηση.

Δεύτερον, να θυμάστε ότι ο ιστορικός γράφει για κάποιον σκοπό.  Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα ιστορικά γεγονότα μπορούν απλά να καταλήξουν να είναι η γνώμη του συγγραφέα.  Ο ρατσιστής που αρνείται πως το Ολοκαύτωμα συνέβη, δεν προσφέρει κάποια αφήγηση που να είναι εξίσου έγκυρη όσο του Εβραίου συγγραφέα, ο οποίος λέει ότι όντως συνέβη.  Ωστόσο, η εβραϊκότητα του Εβραίου συγγραφέα, σίγουρα θα καθοδηγήσει σε κάποιο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο θα διαβάσει τα αποδεικτικά στοιχεία.  Όταν ο Νταν Μπράουν έγραψε τις ανοησίες του για τη Σύνοδο της Νίκαιας, η επιθυμία του να γράψει ένα αμφιλεγόμενο μπεστ-σέλερ, υπονομεύοντας συγχρόνως τη χριστιανική πίστη, ήταν σίγουρα ένας παράγοντας στο πώς επέλεξε και ερμήνευσε τα αποδεικτικά στοιχεία.

Τρίτον, διαβάστε όση περισσότερη καλή Ιστορία μπορείτε.  Αυτοί είναι πολύ καλοί καιροί για την ανάγνωση Ιστορίας.  Κάθε εβδομάδα, λαμβάνω ένα email από το Amazon.com που με ενημερώνει για τα τελευταία βιβλία που έχουν δημοσιεύτει και που έχουν να κάνουν με την Ιστορία.  Σπάνια θα περάσει μια εβδομάδα χωρίς να μπω στον πειρασμό να πληκτρολογήσω τον αριθμό της πιστωτικής μου κάρτας και να αγοράσω έναν νέο τόμο.  Η περίοδος δεν έχει σημασία: οι κανόνες της καλής Ιστορίας, από την άποψη διαλογής και ερμηνείας αποδεικτικών στοιχείων, είναι το ίδιο για την Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας όσο και για εκείνη της σύγχρονης Νικαράγουα.  Το διάβασμα καλής Ιστορίας θα σας βοηθήσει να εντοπίζετε την κακή όταν τη δείτε.

Ο Χριστιανισμός χρειάζεται Χριστιανούς οι οποίοι γνωρίζουν καλή Ιστορία.  Η καλή Ιστορία βοηθά στο να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη μας στην ιστορική θρησκεία μας, και στο να δωθεί μια απάντηση στους κακούς ιστορικούς· οι οποίοι είναι πολλοί.

http://www.ligonier.org/learn/articles/fallacious-history/

Used by permission

Α΄ Κορινθίους 15:19
19Αν μονάχα σ' αυτή τη ζωή ελπίζουμε στον Χριστό, είμαστε ελεεινότεροι από όλους τούς ανθρώπους.